In het kort
- Installeren, repareren en onderhouden van een cv-ketel en de rookgasafvoer mag alleen door een CO-vrij gecertificeerd bedrijf (artikel 6.45 Bbl); verplaatsen is opnieuw installeren.
- Laat de ketel minstens 1 keer per 2 jaar controleren en hang een koolmonoxidemelder op, adviseert de Rijksoverheid.
- Houd de ruimte voor de ketel vrij en bereikbaar via een deur of kast, niet achter een dichte knieschot.
- Condensafvoer en leidingen moeten binnen de warme schil liggen, anders vriezen ze en valt de ketel uit.
- Een warmtepomp met boilervat weegt gevuld een veelvoud van een ketel; laat de vloer eerst beoordelen.
Wat er bij een ketel op zolder allemaal hoort
Een cv-ketel is meer dan het witte kastje aan de muur. Er hoort een rookgasafvoer en luchttoevoer bij die door het dak gaat, een condensafvoer naar het riool, een overstortventiel, een expansievat, de cv-leidingen naar de radiatoren, de gasleiding en de warmwaterleiding naar keuken en badkamer. Al die onderdelen bepalen waar de ketel kan hangen en hoeveel ruimte er omheen vrij moet blijven.
Bij een zolderverbouwing zien we vaak dat de ketel ooit op een handige plek is gehangen voor een lege zolder. Midden op de vrije wand, of precies waar de nieuwe trap moet komen. Begin het ontwerp daarom bij de ketel, niet bij de kamer.
- Rookgasafvoer en luchttoevoer: meestal één dakdoorvoer boven de ketel.
- Condensafvoer: met sifon en een open aansluiting op de afvoer.
- Overstortventiel: loost bij te hoge druk, ook naar de afvoer.
- Vulkraan en manometer: bereikbaar om water bij te vullen.
- Wandcontactdoos voor de ketel en licht om bij te kunnen werken.
De regels: wie mag aan de ketel werken
Sinds de invoering van het CO-stelsel is werk aan een gasverbrandingsinstallatie geen klus meer voor de handige huiseigenaar. Artikel 6.45 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bepaalt dat installeren, repareren, onderhouden en in gebruik stellen van een cv-ketel, geiser of gaskachel, inclusief de rookgasafvoer en de verbrandingsluchttoevoer, alleen mag door een bedrijf met het juiste certificaat. Eenvoudige handelingen zoals water bijvullen of op de resetknop drukken mag u zelf (IPLO over gasverbrandingsinstallaties).
De Rijksoverheid zegt het nog duidelijker: zelf klussen aan deze apparaten is strafbaar. Een gecertificeerd bedrijf herkent u aan het CO-vrij logo. Laat de installatie minstens 1 keer per 2 jaar controleren en hang een koolmonoxidemelder op (Rijksoverheid over koolmonoxide).
Voor een verbouwing betekent dat: wordt de ketel verplaatst of de rookgasafvoer aangepast, dan doet een CO-vrij gecertificeerd bedrijf dat werk. Bij het installeren van een nieuwe rookgasafvoer gelden bovendien de nieuwbouweisen voor de plaats van de uitmonding (artikel 5.16 Bbl). Wij bouwen de zolder en de ketelkast eromheen en stemmen de planning af met dat bedrijf.
Ruimte en bereikbaarheid
Elke fabrikant schrijft in de installatievoorschriften voor hoeveel vrije ruimte er rond de ketel moet zijn. Houd u daaraan, ook als een kast er net niet omheen past. Daarnaast moet de monteur er goed bij kunnen. Een ketel achter een knieschot waar u op uw knieën naartoe kruipt, levert bij elk onderhoud gedoe op, en bij een storing op een koude avond nog meer.
Een ketelkast met dubbele deuren, licht en een stopcontact werkt op zolder meestal het best. Zo verdwijnt de ketel uit het zicht en kan een monteur toch rechtop ervoor staan.
| Oplossing | Werkt goed als | Let op |
|---|---|---|
| Ketelkast met dubbele deuren | Ketel hangt aan een rechte wand of kopgevel | Vrije ruimte volgens fabrikant binnen de kast aanhouden |
| Technische ruimte met deur | Er ook een boiler, verdeler of omvormer staat | Ventilatie en licht; niet als bergkast volzetten |
| Ketel in de knieschotzone met groot luik | Alleen als er geen andere plek is | Luik groot genoeg om de ketel te vervangen |
| Ketel verplaatsen naar een betere plek | Indeling wordt veel beter | Werk voor een CO-vrij gecertificeerd bedrijf, nieuwe dakdoorvoer |
Tip van de specialist: Laat bij een ketelkast altijd een strook van een paar centimeter onder de deuren open, zodat warmte uit de kast kan.
Vorstvrij: condensafvoer en leidingen
Een HR-ketel maakt condenswater. Dat loopt via een sifon naar de afvoer. Ligt die afvoer in een koude knieschot of op een onverwarmde vliering, dan kan hij bevriezen. De ketel gaat dan in storing, precies op de koudste dag. Hetzelfde geldt voor cv-leidingen en waterleidingen die door een koude zone lopen.
Milieu Centraal adviseert cv-leidingen in onverwarmde ruimtes zoals de zolder te isoleren met buisisolatie, en drinkwaterleidingen juist niet te isoleren in verband met legionella (Milieu Centraal: bespaartips verwarming). De eenvoudigste aanpak is daarom om alles binnen de geïsoleerde schil te houden. Bij een zolderverbouwing met dakisolatie komt de ketel vanzelf in een warme ruimte te hangen.
- Leid de condensafvoer binnen de warme schil naar de standleiding.
- Houd cv-leidingen uit de koude knieschot, of isoleer ze daar.
- Leg waterleidingen aan de warme kant van de isolatie.
- Isoleer het dak boven de ketel mee; een ketel op een koude zolder verliest ook warmte.
Super tevreden met de service & werkzaamheden van Mohammed & collega’s. Via een tip zijn we bij de Vlieringspecialist uitgekomen, om onze volledige zolder aan te pakken. Er is een ruime vliering geplaatst, 2 slaapkamers gerealiseerd én een mooie badkamer geplaatst. Daarnaast is onze hele woning van stucwerk voorzien. Alle medewerkers die hier hebben gewerkt waren vakmensen. Er wordt meegedacht, geadviseerd, en bovenal hard gewerkt! Mohammed, nogmaals dank voor al het werk!!
Geluid van de ketel en de warmtepomp
Een ketel die op een lege zolder niemand stoorde, hoort u wel als er een slaapkamer naast komt. U hoort de brander, de pomp en het tikken van leidingen die uitzetten. Het Bbl stelt grenzen aan het geluid dat een installatie voor warmteopwekking veroorzaakt in een verblijfsgebied, ook bij de buren (artikelen 4.107 en 4.108, bij verbouwen aangepast in artikel 5.14).
In de praktijk helpt het om de ketel niet tegen de wand van een slaapkamer of tegen de woningscheidende muur te laten hangen. Een geïsoleerde ketelkast met een deur dempt veel. Leidingen in beugels met rubber inlage tikken minder.
Warmtepomp of boiler op zolder: het gewicht
Steeds vaker komt er naast of in plaats van de ketel een warmtepomp. Bij een hybride warmtepomp blijft de ketel hangen en komt er een buitenunit bij. Bij een volledig elektrische warmtepomp komt er vaak een binnenunit met een boilervat van honderden liters. Gevuld weegt dat al snel een paar honderd kilo op minder dan een halve vierkante meter.
De opslagvloeren die wij standaard leggen zijn berekend op 100 tot 150 kg per m². Een gevuld boilervat zit daar per vierkante meter ruim boven. Plaats zo'n toestel nooit op een vlieringvloer of midden op de balklaag zonder dat de vloer is beoordeeld. Meestal komt het boven of naast een dragende muur, op een vloer die daarvoor is versterkt. Lees ook draagvermogen van een vliering.
De ketel inpassen in de nieuwe zolder
Bij het indelen van de zolder werken we om de ketel heen. Een paar oplossingen die we vaak toepassen:
- Ketelkast als onderdeel van een kastwand, met dezelfde fronten als de kledingkast ernaast.
- Ketel in de gang of overloop op zolder, zodat de kamers vrij blijven.
- Technische ruimte naast de badkamer, met korte warmwaterleidingen; zie genoeg warm water op zolder.
- Bergruimte achter de knieschot naast de ketel, met een apart luik; zie knieschotkasten.
- Ketel op de plek laten en de rest van de indeling aanpassen; zie zolder indelen met schuine wanden.
Wat wij doen en wat het installatiebedrijf doet
Bij een zolderverbouwing bekijken we tijdens de gratis inspectie waar de ketel hangt, waar de dakdoorvoer zit en waar de leidingen lopen. Wij bouwen de ketelkast, isoleren het dak, leggen de vloer en werken alles af. Moet de ketel of de rookgasafvoer worden verplaatst, dan doet een CO-vrij gecertificeerd bedrijf dat deel. Wilt u radiatoren of vloerverwarming op zolder, lees dan eerst verwarming op zolder. U krijgt van ons vooraf een vaste prijs voor ons deel van het werk.
Veelgestelde vragen
Mag ik mijn cv-ketel zelf verplaatsen op zolder?
Nee. Installeren, repareren en onderhouden van een cv-ketel en de rookgasafvoer mag volgens artikel 6.45 van het Bbl alleen een gecertificeerd bedrijf doen, en een ketel verplaatsen is opnieuw installeren. Zelf water bijvullen of op de resetknop drukken mag wel.
Mag ik de cv-ketel wegwerken in een kast?
Ja, mits de vrije ruimte die de fabrikant voorschrijft binnen de kast blijft en de monteur er goed bij kan. Laat ook ruimte voor warmteafvoer, bijvoorbeeld een open strook onder de deuren. Een dichtgetimmerde ketel zonder luik is niet verstandig.
Waarom valt mijn ketel op zolder uit bij vorst?
Vaak is de condensafvoer bevroren omdat die door een koude zone loopt. De ketel gaat dan in storing. Leid de afvoer binnen de geïsoleerde schil of laat het dak boven de ketel isoleren.
Kan een warmtepomp met boilervat op zolder?
Soms, maar alleen op een vloer die het gewicht aankan. Een gevuld boilervat weegt een paar honderd kilo op een klein oppervlak. Laat de balklaag eerst beoordelen; een standaard opslagvloer is daar niet op berekend.
Moet ik een koolmonoxidemelder hebben bij een ketel op zolder?
De Rijksoverheid adviseert een koolmonoxidemelder op te hangen en de installatie minstens 1 keer per 2 jaar te laten controleren door een CO-vrij gecertificeerd bedrijf. Komt er een slaapkamer naast de ketel, dan is dat extra verstandig.
Bronnen
- Gebruik van bouwwerken: gasverbrandingsinstallaties (IPLO)
- Hoe voorkom ik koolmonoxidevergiftiging in mijn huis? (Rijksoverheid)
- Bespaartips verwarming (Milieu Centraal)
- Besluit bouwwerken leefomgeving, artikelen 4.107, 5.14, 5.16 en 6.45 (wetten.overheid.nl)
Regels en subsidies veranderen. Controleer uw eigen situatie altijd in het Omgevingsloket, bij RVO of bij uw gemeente.
