In het kort
- Wachttijd komt door koud water dat eerst uit de leiding moet. Hoe langer de leiding, hoe langer het duurt.
- Twee douches tegelijk vraagt een ketel of boiler met een grote waterstroom.
- Een close-in boiler van 5 tot 10 liter is voor een wastafel, niet voor een douche.
- Warm tapwater hoort minstens 60 graden te zijn vanwege legionella.
- Laat de berekening en aanleg altijd doen door een erkend installateur.
Waar de wachttijd vandaan komt
De cv-ketel staat in veel woningen op zolder, maar net zo vaak in de keuken, de bijkeuken of een kast op de eerste verdieping. Draait u op zolder de warme kraan open, dan moet eerst al het afgekoelde water uit de leiding tussen ketel en kraan. Pas daarna komt er warm water.
Hoe lang dat duurt, hangt af van de lengte en de dikte van de leiding. Een dikke leiding bevat meer water en duurt dus langer om leeg te lopen. Milieu Centraal adviseert de leidinglengte van combiketel naar badkamer en keuken te beperken tot maximaal 10 meter, omdat langere leidingen lange wachttijden en warmteverlies geven (Milieu Centraal, cv-ketel vervangen).
Daar kan de ecostand van de ketel nog bovenop komen. Volgens Milieu Centraal kan die afhankelijk van het type ketel een paar seconden tot 30 seconden extra wachttijd geven. In de comfortstand blijft de warmtewisselaar warm en heeft u sneller warm water, maar de ketel verbruikt dan meer gas.
Tip van de specialist: Meet de leidingroute van ketel naar de nieuwe douche voordat u kiest. Op papier lijkt het vaak korter dan het is.
Genoeg warm water: wat de ketel moet kunnen
Wachttijd is één ding, hoeveelheid is iets anders. Een combiketel maakt warm water op het moment dat u het vraagt. Hij heeft een maximale hoeveelheid per minuut. Draait er beneden een douche en boven ook, dan delen ze die hoeveelheid. Het water wordt dan lauw of de straal wordt zwak.
Milieu Centraal schrijft dat een grote waterstroom alleen nodig is als u twee douches tegelijk wilt gebruiken of snel een bad wilt vullen. Met een tweede badkamer op zolder is dat precies de situatie, zeker in de ochtendspits van een gezin. Op het energielabel van een ketel staat een warmwaterklasse, aangeduid met letters zoals S, M, L en XL. Installateurs werken daarnaast vaak met de CW-klasse van het Gaskeur-label. Hoe hoger de klasse, hoe meer warm water per minuut. Laat de installateur beoordelen of uw ketel past bij het aantal douches en het bad.
| Situatie | Wat meestal voldoet | Waar u op let |
|---|---|---|
| Eén badkamer, op zolder | Bestaande combiketel als de leiding kort genoeg is | Wachttijd bij een lange leiding |
| Tweede badkamer op zolder, niet tegelijk douchen | Bestaande ketel, eventueel met kortere route | Wachttijd en drukverlies |
| Twee douches tegelijk | Ketel met hogere warmwaterklasse of een boiler met voorraad | Capaciteit laten berekenen |
| Ligbad op zolder | Ketel met grote waterstroom of voorraadboiler | Vultijd van het bad |
| Warmtepomp met boilervat | Voldoende voorraad in het vat | Inhoud van het vat tegenover het aantal douches |
Vijf manieren om warm water op zolder te verbeteren
Is de afstand te groot of de capaciteit te klein, dan zijn er verschillende routes. Welke past, hangt af van de plek van de ketel, de ruimte op zolder en de plannen voor de verwarming.
- Kortere leidingroute: soms kan de warmwaterleiding een directere weg nemen, bijvoorbeeld via een kast of schacht die toch al open gaat voor de afvoer. Dat is vaak de goedkoopste winst.
- Leiding isoleren: een geïsoleerde warmwaterleiding blijft langer warm. Bij korte pauzes tussen tapbeurten scheelt dat wachttijd.
- Ketel verplaatsen naar zolder: dan ligt de bron dicht bij de badkamer. Dat vraagt een nieuwe rookgasafvoer en luchttoevoer en is werk voor een installateur. Lees meer in cv-ketel of warmtepomp op zolder.
- Elektrische boiler op zolder: een voorraadvat dat op zolder warm water klaar heeft. Geschikt bij een lange leiding of veel tegelijk douchen, maar het kost ruimte en stroom.
- Close-in boiler: een kleine elektrische boiler voor één tappunt. Handig bij een wastafel ver van de ketel, te klein voor een douche.
Super tevreden met de service & werkzaamheden van Mohammed & collega’s. Via een tip zijn we bij de Vlieringspecialist uitgekomen, om onze volledige zolder aan te pakken. Er is een ruime vliering geplaatst, 2 slaapkamers gerealiseerd én een mooie badkamer geplaatst. Daarnaast is onze hele woning van stucwerk voorzien. Alle medewerkers die hier hebben gewerkt waren vakmensen. Er wordt meegedacht, geadviseerd, en bovenal hard gewerkt! Mohammed, nogmaals dank voor al het werk!!
Close-in boiler: wanneer wel en wanneer niet
Een close-in boiler is volgens Milieu Centraal een kleine elektrische boiler met een inhoud van 5 tot 10 liter. Hij hangt onder of naast de wastafel en geeft daar meteen warm water. Voor handen wassen en tanden poetsen is dat genoeg. Een douche gebruikt in een paar minuten al meer warm water dan er in het vat zit.
Milieu Centraal is ook kritisch over extra apparaten. Volgens hun pagina over de close-in boiler is zo'n apparaat alleen te overwegen bij een leiding van zo'n 15 meter of langer van de hoofdverwarming naar de kraan. Het apparaat verbruikt zelf ook stroom om het water op temperatuur te houden. Zet hem op 60 graden, niet hoger en niet lager.
Legionella: waarom de temperatuur ertoe doet
Legionella is een bacterie die zich vermenigvuldigt in water van 20 tot 50 graden en in water dat lang stilstaat. Het IPLO-infoblad over het Bbl en de woning legt uit dat het water uit de warme kraan daarom minstens 60 graden moet zijn en dat koud water in de leidingen niet boven 25 graden mag komen. Het Bbl verwijst voor de watervoorziening naar NEN 1006.
Op zolder zijn er twee risico's. De eerste is een koudwaterleiding die door een warme ruimte loopt, zoals onder een dak in de zomer of vlak langs een cv-leiding. De tweede is een dode leiding: een aftakking die na de verbouwing nergens meer heen gaat. Het infoblad zegt daarover dat een oude aftakking moet worden verwijderd als er een doodlopende leiding achterblijft.
- Koud en warm water niet strak tegen elkaar of tegen cv-leidingen aan leggen.
- Koudwaterleiding niet direct onder het dak langs, of goed isoleren.
- Oude aftakkingen die niet meer gebruikt worden afdoppen bij de hoofdleiding, niet halverwege.
- Thermostaatkraan in de douche, zodat u heet water van 60 graden veilig mengt.
Waterdruk boven in huis
Naast warm water speelt de waterdruk. In de meeste woningen haalt de druk uit het waternet de zolder zonder problemen. Bij een regendouche, een thermostaatkraan en een lange leiding met veel bochten kan de straal boven wel tegenvallen. Dat merkt u vooral als er beneden tegelijk een kraan open staat.
Te dunne leidingen zijn een veelvoorkomende oorzaak, zeker bij oudere installaties die ooit alleen een wastafel op zolder hoefden te voeden. Bij een nieuwe badkamer leggen we de toevoer daarom met de juiste diameter aan. Twijfelt u over de druk in uw straat, dan kan uw drinkwaterbedrijf daarover informatie geven.
Kiezen en plannen bij de verbouwing
De keuze voor warm water hoort aan het begin van de verbouwing, niet aan het eind. De route van de leidingen bepaalt waar wanden open moeten, hoe de vloer wordt opgebouwd en of er ruimte op zolder nodig is voor een boiler. Wilt u later overstappen op een warmtepomp, neem dat dan nu al mee, want een boilervat vraagt een vaste plek.
Hoe de leidingen naar boven komen, leest u in water en afvoer naar zolder brengen. Het leidingwerk loopt via Klusbedrijf Netjes, waar De Vliering Specialist onderdeel van is, met een erkend installateur voor de ketel. Bij een badkamer op zolder als onderdeel van een zolderverbouwing krijgt u een vaste prijs vooraf, inclusief de warmwatervoorziening.
Veelgestelde vragen
Waarom duurt het zo lang voordat er warm water op zolder komt?
Het afgekoelde water in de leiding tussen ketel en kraan moet eerst weg. Hoe langer en dikker de leiding, hoe langer dat duurt. De ecostand van de ketel kan daar nog wat seconden bij doen.
Kan mijn combiketel een tweede badkamer aan?
Dat hangt af van de capaciteit van de ketel en of er tegelijk gedoucht wordt. Twee douches tegelijk vraagt een grote waterstroom. Laat de installateur dat vooraf beoordelen.
Is een close-in boiler genoeg voor een douche?
Nee. Een close-in boiler heeft 5 tot 10 liter inhoud en is bedoeld voor een wastafel of keukenkraan. Voor een douche is een ketel met genoeg capaciteit of een grotere voorraadboiler nodig.
Op welke temperatuur moet warm water staan?
Minstens 60 graden, vanwege het risico op legionella. Hoger kost onnodig energie. Een thermostaatkraan mengt het water veilig voor de douche.
Kan de cv-ketel naar zolder verhuizen?
Vaak wel, maar het vraagt een nieuwe rookgasafvoer, luchttoevoer en leidingwerk. Laat dat door een erkend installateur doen en plan het samen met de zolderverbouwing.
Bronnen
- Cv-ketel vervangen, Milieu Centraal
- Cv-ketel onderhoud en instelling, Milieu Centraal
- Close-in boiler, Milieu Centraal
- Infoblad Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en woning, IPLO
Regels en subsidies veranderen. Controleer uw eigen situatie altijd in het Omgevingsloket, bij RVO of bij uw gemeente.
