In het kort
- Vrij verval werkt zonder stroom en zonder onderhoud, maar kost vloerhoogte voor het afschot.
- Een vuilwaterpomp met vermaler maalt het afvalwater fijn en pompt het door een dunne persleiding naar de standleiding.
- Een pomp moet altijd bereikbaar blijven via een revisieluik en heeft een eigen stopcontact nodig.
- Vochtige doekjes, vet en verfresten zijn de meest voorkomende oorzaak van een vastgelopen vermaler.
- Vaak is een combinatie het best: douche en wastafel op vrij verval, alleen het toilet op een pomp, of andersom.
Twee manieren om afvalwater weg te krijgen
Bij vrij verval ligt de afvoerbuis over de hele lengte onder afschot. Het water loopt door de zwaartekracht naar de standleiding en vandaar naar het riool. Er zit niets tussen dat kapot kan of stroom nodig heeft. Daarom kiezen wij altijd eerst voor vrij verval als het past.
Bij een vuilwaterpomp vangt een klein reservoir achter of naast het toilet het water op. Een vlotter of drukschakelaar zet de pomp aan zodra er water in komt. Bij een toilet maalt een mes de vaste delen eerst fijn; dat is de vermaler. Daarna pompt de motor alles door een persleiding naar de standleiding. Een terugslagklep zorgt dat het water niet terugloopt.
Voor de regels maakt het niet uit welke u kiest. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) vraagt dat elk toilet, elke douche en elke wastafel een afvoervoorziening heeft die het toestel binnen 5 minuten kan legen en lucht- en waterdicht is volgens NEN 3215 (artikel 3.112, bij nieuwbouw artikel 4.205). Lees de artikelen na op wetten.overheid.nl.
Wanneer vrij verval niet lukt
In de praktijk komen we drie situaties tegen waarin vrij verval op zolder vastloopt. Het afschot zelf rekenen we uit in toilet op zolder.
| Situatie | Waarom vrij verval lastig wordt | Wat wij meestal doen |
|---|---|---|
| Standleiding aan de andere kant van de zolder | Lange route, veel afschot, hoge vloer | Pomp voor het toilet, of de badkamer naar de standleiding verplaatsen |
| Standleiding komt niet tot op zolder of loopt buiten langs de gevel | Er is boven geen aansluiting om op af te voeren | Nieuwe standleiding of ontspanning laten maken, of een pomp naar het hoogste aansluitpunt |
| Balken lopen dwars op de afvoerroute en de stahoogte is krap | Buis moet op de vloer, vloer wordt te hoog | Pomp met dunne persleiding die tussen of langs de balken past |
| Douche op de laagste plek, standleiding hoog | Douchegoot ligt lager dan de aansluiting | Kleine pomp alleen voor douche en wastafel |
Hoe een vermaler op zolder wordt aangelegd
Een pomp is geen kastje dat u ergens wegzet. De aanleg bepaalt of hij stil en betrouwbaar draait. Fabrikanten geven per model aan hoe hoog en hoe ver de pomp kan persen, en welke diameter de persleiding moet hebben. Houd u daaraan, ook als de leiding langer lijkt te passen.
- Plaats de pomp achter een voorzetwand met een revisieluik dat groot genoeg is om de pomp eruit te halen.
- Laat de persleiding direct na de pomp omhoog gaan en daarna onder licht afschot naar de standleiding lopen.
- Sluit aan op de standleiding met een geschikt hulpstuk, niet op een dunne wastafelafvoer.
- Zorg voor ontluchting; de meeste pompen hebben een filter of een aansluiting daarvoor.
- Plaats een eigen wandcontactdoos buiten de natte zone, aangelegd volgens NEN 1010 door een erkend installateur.
- Zet de pomp op rubberen dempers en houd hem los van de woningscheidende muur.
Tip van de specialist: Laat na het aanleggen een proefspoeling doen met een volle emmer water voordat de wand dicht gaat.
Geluid: waar u het hoort en hoe u het beperkt
Een vermaler maakt geluid als hij draait, na elke spoeling een paar tellen tot ongeveer een halve minuut, afhankelijk van model en hoeveelheid water. Overdag valt dat mee. 's Nachts, boven een slaapkamer of naast het bed van de buren, is het een ander verhaal.
Het Bbl stelt eisen aan het geluid dat onder meer een toilet met waterspoeling en een kraan veroorzaken in een verblijfsgebied van de buren (artikel 4.107); bij verbouwen geldt een aangepast niveau (artikel 5.14). Een vermaler wordt daar niet apart genoemd, maar een pomp tegen de woningscheidende muur is vragen om klachten. Wij plaatsen hem daarom zo ver mogelijk van de buren en van slaapkamers. Meer over geluid tussen de verdiepingen leest u in geluid tussen zolder en verdieping beperken.
- Plaats de pomp niet boven een bedhoofd of tegen de woningscheidende muur.
- Isoleer de voorzetwand rond de pomp met minerale wol.
- Bevestig de persleiding met beugels met rubber inlage.
- Kies een model dat de fabrikant als stil opgeeft en vergelijk de opgegeven geluidswaarden.
We hebben een hele fijne ervaring met Mohammed en zijn team gehad. Ze hebben bij ons op zolder de nieuwe dakkapel afgetimmerd, een vliering gebouwd, gestucd en een badkamer gerealiseerd. De mannen zijn stuk voor stuk vriendelijk en beleefd, werken hard door en ruimen zoveel mogelijk op tussendoor. Mohammed hield ons geduurende het project op de hoogte van de planning, zo wisten we precies wie wanneer kwam. De badkamer is nog mooier geworden dan we voor ogen hadden. Bedankt mannen en tot de volgende klus!
Onderhoud en wat er niet in mag
Vrij verval heeft vrijwel geen onderhoud. Een pomp wel. In gebieden met hard water zet kalk zich af in het reservoir en op het mes. Ontkalk de pomp zo vaak als de handleiding aangeeft; bij hard water is dat vaker dan bij zacht water. Doe dat met een middel dat de fabrikant toestaat, geen agressieve ontstopper.
Het grootste risico is wat er wordt doorgespoeld. Milieu Centraal zegt dat alleen poep, plas en wc-papier in de wc horen. Vochtige doekjes horen bij het restafval, ook als ze wegspoelbaar heten. Frituurvet stolt in de leiding, en verf en terpentine lever u in als klein chemisch afval (Milieu Centraal: wat mag door de wc). Bij een vermaler draaien doekjes om het mes en loopt de pomp vast.
- Hang bij het toilet een klein afvalbakje voor doekjes en verband.
- Laat bij stroomuitval niet steeds opnieuw doorspoelen; het reservoir kan vol raken.
- Luister naar de pomp: draait hij langer dan normaal, dan is de terugslagklep of het mes vaak vervuild.
- Noteer het type en de leverancier, zodat onderdelen later te vinden zijn.
Combinaties die vaak het best werken
Het hoeft niet alles of niets te zijn. In veel zolderbadkamers combineren we beide. De douche en de wastafel hebben dunne afvoeren en weinig afschot nodig; die lopen vaak prima onder vrij verval. Alleen het toilet, met de dikke afvoer, gaat dan op een pomp. Of andersom: het toilet staat naast de standleiding op vrij verval, en een kleine pomp haalt het water van een douche op de lage plek weg.
Zo beperkt u het aantal toestellen dat van de pomp afhangt. Valt de pomp ooit uit, dan kunt u nog douchen of het toilet gebruiken.
Afwegen: vrij verval of pomp
Zet de twee naast elkaar voordat u kiest. Hoeveel het verschil in prijs is, hangt af van de route, de vloer en het type pomp; dat werken we uit in wat bepaalt de prijs van een badkamer op zolder.
| Punt | Vrij verval | Vuilwaterpomp |
|---|---|---|
| Stroom nodig | Nee | Ja, eigen wandcontactdoos |
| Geluid | Alleen stromend water | Motorgeluid na elke spoeling |
| Onderhoud | Vrijwel geen | Ontkalken, revisieluik bereikbaar houden |
| Vloerhoogte | Afschot kost hoogte | Dunne persleiding, weinig opbouw |
| Vrijheid in indeling | Gebonden aan de afstand tot de standleiding | Toilet kan verder weg |
| Risico op storing | Verstopping, zelden | Vastgelopen mes, kapotte klep, stroomuitval |
Wat wij bij de inspectie bekijken
Bij de gratis inspectie zoeken we de standleiding op, meten we de afstand en de hoogte, en kijken we in welke richting de balken lopen. Daarna leggen we u beide routes voor, met wat ze betekenen voor de vloerhoogte en de indeling. U krijgt een vaste prijs vooraf, met het loodgieterswerk via Klusbedrijf Netjes. Bekijk ook de dienst zolder verbouwen.
Veelgestelde vragen
Is een vuilwaterpomp op zolder toegestaan?
Het Bbl schrijft geen vrij verval voor. Het vraagt een afvoervoorziening die elk toestel binnen 5 minuten kan legen en lucht- en waterdicht is volgens NEN 3215. Een goed aangelegde pomp kan daaraan voldoen. Bij twijfel over uw situatie kunt u het navragen bij de gemeente.
Hoe lang gaat een vermaler mee?
Dat hangt sterk af van het gebruik, de hardheid van het water en wat er wordt doorgespoeld. Fabrikanten geven garantie- en onderhoudsvoorschriften per model. Met ontkalken en zonder doekjes in de wc gaat een pomp het langst mee.
Wat gebeurt er bij een stroomstoring?
De pomp werkt dan niet. Eén keer doorspoelen vangt het reservoir meestal op, vaker niet. Daarom combineren wij waar het kan: een deel van de toestellen op vrij verval, zodat niet alles stilvalt.
Maakt een vuilwaterpomp veel lawaai?
Hij maakt motorgeluid na elke spoeling, een paar tellen tot ongeveer een halve minuut. Met de juiste plek, rubberen dempers en een geïsoleerde voorzetwand is het overdag goed te doen. Plaats hem niet tegen de woningscheidende muur of boven een bedhoofd.
Kan een douche ook op een pomp?
Ja, er zijn kleinere pompen voor grijs water van douche en wastafel, zonder vermaler. Die worden gebruikt als de douchegoot lager ligt dan de aansluiting op de standleiding.
Bronnen
- Besluit bouwwerken leefomgeving, artikelen 3.112, 4.107, 4.205 en 5.14 (wetten.overheid.nl)
- Wat mag door de gootsteen of wc? (Milieu Centraal)
- Bad- en toiletruimte: regels bij nieuwbouw (IPLO)
Regels en subsidies veranderen. Controleer uw eigen situatie altijd in het Omgevingsloket, bij RVO of bij uw gemeente.
