Dakraam plaatsen: wanneer heeft u een vergunning nodig?

Twee toetsen, twee uitkomsten

Elk bouwwerk wordt getoetst op een technisch en een ruimtelijk deel. Voor het technische deel zegt artikel 2.27, tweede lid, onder b, Bbl dat het vergunningverbod niet geldt voor een dakraam, daklicht, lichtstraat of soortgelijke daglichtvoorziening in een dak. Dat geldt ongeacht de maat, en ook als er bij het plaatsen aan de constructie wordt gewerkt.

Het ruimtelijke deel gaat over uiterlijk en plaats. Daarvoor staan de landelijke voorwaarden in artikel 2.29, onder c, Bbl. Voldoet het raam daaraan, dan is het vergunningvrij en gaat die regel voor op het omgevingsplan van de gemeente. Voldoet het er niet aan, dan bepaalt het omgevingsplan of een vergunning nodig is.

De landelijke maten uit artikel 2.29

Welke eisen gelden, hangt af van het dakvlak waarin het raam komt.

• De 0,5 m geldt aan alle vier de kanten: links, rechts, onder (de dakvoet) en boven (de nok of de bovenrand).
• Een raam dat in het dakvlak ligt, zoals de meeste tuimelvensters, steekt doorgaans weinig uit. Een lichtkoepel of opbouwraam kan meer uitsteken. Meet de constructie zelf, niet alleen het glas.
• Een gemeente kan in het omgevingsplan meer vergunningvrij maken dan de landelijke regel. Strenger dan artikel 2.29 kan het omgevingsplan niet zijn: die landelijke vrijstelling gaat voor.

Welk dakvlak is de voorkant?

Het Bbl werkt met het begrip openbaar toegankelijk gebied. Volgens de begripsbepalingen in bijlage I bij het Bbl zijn dat wegen, pleinen, parken, plantsoenen, openbaar vaarwater en ander openbaar gebied dat voor publiek algemeen toegankelijk is. Wegen die alleen bedoeld zijn om percelen te ontsluiten voor langzaam verkeer tellen niet mee.

Voor een rijtjeshuis betekent dat: een smal achterpad dat alleen naar de tuinen loopt, maakt het achterdakvlak meestal niet tot een dakvlak aan openbaar gebied. Een hoekwoning heeft vaak een zijdakvlak dat wel naar de straat is gekeerd. Dan gelden de strengere eisen voor de voorkant. Kijkt een dakvlak uit op een park of een openbare speelplaats, dan kan dat ook meetellen. Twijfelt u, vraag het de gemeente.

Monumenten en beschermd stadsgezicht

In artikel 2.30 Bbl staan inperkingen vanwege cultureel erfgoed. Voor werk in, aan of op een gemeentelijk, provinciaal of rijksmonument (ook voorbeschermd) blijft van artikel 2.29 alleen gewoon onderhoud over. Een nieuw dakraam in een monument is dus niet landelijk vergunningvrij.

Voor werk bij een monument en in een gebied met de aanduiding rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht gelden aparte beperkingen. In een beschermd gezicht blijft een dakraam alleen vergunningvrij bij een achterdakvlak dat niet naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd. IPLO noemt voor dakramen bij cultureel erfgoed een vergunningplicht; lees de pagina voor uw situatie na. Bij een rijksmonument komt daar nog de rijksmonumentenactiviteit bij. Meer op monument en beschermd stadsgezicht.

Als de bestaande situatie niet legaal is

De landelijke vrijstellingen gelden niet voor werk in, aan of bij een bouwwerk dat zonder de vereiste vergunning is gebouwd of gebruikt (artikel 2.22 Bbl). Zit het raam bijvoorbeeld in een dakopbouw waarvoor nooit een vergunning is verleend, dan kunt u niet op artikel 2.29 leunen. Twijfelt u of eerdere verbouwingen vergund zijn, vraag dan bij de gemeente het bouwdossier van de woning op.

Wat het Bbl verder vraagt

Vergunningvrij betekent niet dat er geen eisen gelden. Bij een dakraam op zolder komen deze regels het vaakst terug:

• Constructie: wie een spoor of gording onderbreekt, moet een raveel maken dat de krachten overneemt. Bij verbouw geldt voor de constructieve veiligheid het niveau voor verbouw uit NEN 8700 (artikel 5.9 Bbl). Zie constructeur en constructieve veiligheid.
• Isolatie: bij het vervangen van ramen en kozijnen geldt bij verbouw een warmtedoorgangscoëfficiënt van ten hoogste 2,2 W/m²K, of het rechtens verkregen niveau als dat beter is (artikel 5.20, tweede lid).
• Daglicht: wordt de zolder een verblijfsruimte, dan telt het raam mee voor de daglichteis. Zie wanneer uw zolder een verblijfsruimte is.
• Aansluiting: goed aftimmeren en isoleren rond het raam voorkomt tocht en condens. Dat is vakwerk, geen regelvraag, maar het bepaalt of het raam goed werkt.

Burenrecht: twee meter van de erfgrens

Los van de vergunning geldt het Burgerlijk Wetboek. Volgens artikel 5:50 BW is het zonder toestemming van de buren niet toegestaan om binnen 2 m van de grens van hun erf vensters, andere muuropeningen of balkons te hebben die uitzicht geven op dat erf. De afstand wordt gemeten vanaf de buitenkant van de muur of de buitenste rand van het werk. Artikel 5:51 BW staat lichtopeningen in zo een muur wel toe als ze vaststaande, ondoorzichtige vensters hebben.

Bij een rijtjeshuis ligt een dakraam vlak naast de bouwmuur al snel binnen die 2 m van het erf van de buren. Of het raam uitzicht geeft op hun erf, hangt af van de hoek en de plek. Overleg bij twijfel vooraf en leg afspraken schriftelijk vast.

Als er toch een vergunning nodig is

Valt het raam buiten de landelijke maten en laat het omgevingsplan het niet vrij, dan vraagt u een omgevingsvergunning aan voor de omgevingsplanactiviteit. Dat gaat digitaal via Aanvragen in het Omgevingsloket. Bij de aanvraag horen meestal tekeningen van het dakvlak met maten en foto's van de bestaande situatie. Het loket laat per activiteit zien welke stukken nodig zijn.

Volgens artikel 16.64 Omgevingswet beslist de gemeente binnen acht weken, of twaalf weken als een ander bestuursorgaan moet instemmen. Die termijn kan één keer met ten hoogste zes weken worden verlengd. Bestel het raam pas als de vergunning er is.

Zo checkt u het zelf

Voordat u een raam bestelt, kunt u met deze stappen zelf nagaan welke regels voor uw dakvlak gelden.

• Meet het dakvlak: breedte tussen de zijkanten, de afstand van dakvoet tot nok, en waar het raam komt. Teken het op schaal of maak een foto met maten.
• Bepaal of het dakvlak naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd. Kijk via Regels op de kaart ook of uw woning een monument is of in een beschermd gezicht ligt.
• Doe de Vergunningcheck in het Omgevingsloket met de activiteit voor een dakraam of daglichtvoorziening. Vul de maten en de plaats eerlijk in.
• Bewaar de uitkomst als pdf bij uw woningdossier. Bij verkoop vraagt een koper of notaris er soms naar.
• Komt er een vergunningplicht uit, of twijfelt u over het dakvlak, neem dan contact op met de gemeente voordat u een raam bestelt.

Veelgestelde vragen

Mohamed, De Vliering SpecialistWij bouwen, isoleren en werken vlieringen en zolders af in 8 provincies, met een vaste prijs vooraf en 10 jaar garantie. Vragen over dit onderwerp? Bel 06 34 459 247.