In het kort
- Heeft uw woning al een toilet dat aan de eisen voldoet, dan stelt het Bbl geen maateisen aan een tweede toilet.
- Een toiletruimte heeft wel altijd ventilatie nodig, minimaal 7 dm³ per seconde.
- Het toilet ligt het liefst dicht bij de standleiding vanwege de dikke afvoer.
- Een hangtoilet met inbouwreservoir scheelt diepte en maakt schoonmaken makkelijker.
- Een fontein krijgt alleen koud water. Dat scheelt een leiding en wachttijd.
Waarom een los toilet op zolder
Niet elke zolder heeft ruimte of budget voor een complete badkamer. Een los toilet met een fontein is dan de kleinste stap met het grootste gemak. Wie op zolder slaapt, werkt of logeert, hoeft 's nachts of tussen twee vergaderingen niet meer twee trappen af. Ook bij een zolder met slaapkamers voor tieners scheelt het drukte op de verdieping eronder.
Een los toilet heeft ook een praktisch voordeel tegenover een toilet in de badkamer. Wie douchet, houdt het toilet niet bezet. In een gezin met één badkamer op de eerste verdieping is een toilet op zolder daarom soms nuttiger dan een tweede douche.
Hoe klein kan de toiletruimte zijn
Voor een nieuw gebouwde woning vraagt het Bbl een toiletruimte van minstens 0,90 bij 1,20 m met een hoogte van 2,30 m. Het IPLO-infoblad over het Bbl en de woning zegt er een belangrijke zin bij: als er een toiletruimte is die aan de eisen voldoet, hoeft een tweede toilet niet aan de eisen te voldoen. Het infoblad noemt het voorbeeld van een tweede toilet onder de trap. Op zolder geldt hetzelfde idee voor een toilet onder het schuine dak.
Er zijn ook geen eisen aan de plek en de hoogte van de toiletpot, en een toiletruimte hoeft niet afsluitbaar te zijn. Dat betekent niet dat alles kan. Een toilet waar u niet prettig op zit of niet rechtop voor staat, gebruikt niemand graag. In de praktijk houden wij deze maten aan als ondergrens voor comfort:
| Onderdeel | Praktische maat | Toelichting |
|---|---|---|
| Breedte ruimte | 80 tot 90 cm | Smaller voelt krap bij het zitten |
| Diepte ruimte | Ongeveer 120 cm of meer | Pot plus beenruimte, bij een deur die naar binnen draait meer |
| Voorzetwand met inbouwreservoir | Ongeveer 15 tot 20 cm diep | Afhankelijk van het reservoir en de afwerking |
| Hoogte voorzetwand | Ongeveer 1,1 tot 1,2 m | Past onder een schuin dak tegen het knieschot |
| Vrije ruimte voor de pot | Ongeveer 60 cm | Om te gaan zitten en op te staan |
| Stahoogte waar u opstaat | Ongeveer 2,0 m of meer | Gemeten aan de voorkant van de pot |
| Fontein | 25 tot 40 cm breed | Hoek- of wandmodel, steekt weinig uit |
Tip van de specialist: Laat de deur naar buiten draaien of kies een schuifdeur. Een deur die naar binnen draait, kost in een klein toilet al snel 20 cm diepte.
Hangtoilet tegen het knieschot
Onder een schuin dak is een hangtoilet met inbouwreservoir bijna altijd de beste keuze. Het reservoir zit in een lage voorzetwand tegen het knieschot. U zit met de rug naar de lage kant en staat op aan de hoge kant. De pot hangt vrij van de vloer, zodat u eronder kunt schoonmaken en de vloer doorloopt.
Een staand toilet met een opbouwreservoir vraagt meer hoogte achter de pot en komt verder de ruimte in. Op zolder is dat vaak precies de hoogte die er niet is. De voorzetwand heeft nog een voordeel: de afvoer, de toevoer en de ventilatiekoker kunnen erin verdwijnen.
Op een houten zoldervloer moet het frame van het inbouwreservoir stevig vast. Een hangtoilet geeft een flinke hefboom op de bevestiging als u gaat zitten. Het frame komt daarom op de balken of op een stevig regelwerk dat met de balklaag is verbonden, niet alleen op de plaatvloer.
Super tevreden met de service & werkzaamheden van Mohammed & collega’s. Via een tip zijn we bij de Vlieringspecialist uitgekomen, om onze volledige zolder aan te pakken. Er is een ruime vliering geplaatst, 2 slaapkamers gerealiseerd én een mooie badkamer geplaatst. Daarnaast is onze hele woning van stucwerk voorzien. Alle medewerkers die hier hebben gewerkt waren vakmensen. Er wordt meegedacht, geadviseerd, en bovenal hard gewerkt! Mohammed, nogmaals dank voor al het werk!!
Afvoer: de dikste leiding van het huis
Een toilet heeft een veel dikkere afvoer dan een wastafel of douche. Het IPLO-infoblad noemt voor een toilet een gangbare diameter van 80 tot 100 mm, tegenover minimaal 44 mm voor een wastafel. Die afvoer moet onder afschot naar de standleiding, volgens het infoblad tussen 1:50 en 1:200. Hoe verder het toilet van de standleiding staat, hoe hoger de leiding in of op de vloer komt.
Op zolder mag de afvoer niet dwars door een balk worden gezaagd. Daarom staat het toilet bij voorkeur zo dicht mogelijk bij de standleiding, en loopt de afvoer evenwijdig aan de balken. Is de standleiding ver weg, dan is een vermaler of vuilwaterpomp een mogelijkheid. Lees de afweging in vuilwaterpomp of vrij verval op zolder. Meer over de afvoerroute staat in toilet op zolder.
- Toilet zo dicht mogelijk bij de standleiding.
- Afvoer evenwijdig aan de balken, nooit erdoor zagen zonder constructeur.
- Ontluchting van de standleiding intact laten, anders gaan sifons borrelen.
- Afvoer in een koker met isolatie tegen geluid van vallend water.
Fontein en waterleiding
Een fontein in een toiletruimte krijgt meestal alleen koud water. Dat is genoeg om handen te wassen en scheelt een warmwaterleiding naar zolder. De koudwaterleiding loopt vaak mee met de toevoer van het inbouwreservoir.
Kies een fontein die weinig uitsteekt. Een hoekfontein past in een kleine ruimte vaak beter dan een fontein op de wand tegenover het toilet. De afvoer van de fontein kan meestal op de toiletafvoer aansluiten in de voorzetwand. Let erop dat de koudwaterleiding niet langs warme leidingen of vlak onder het dak loopt, waar het water in de zomer kan opwarmen. Hoe het water op zolder komt, leest u in water en afvoer naar zolder brengen.
Ventilatie in een klein toilet
Een toiletruimte moet een ventilatievoorziening hebben. Voor bestaande bouw is de minimale capaciteit 7 dm³ per seconde, en de afvoer moet rechtstreeks naar buiten gaan. De capaciteit staat in artikel 3.67 Bbl, de afvoer naar buiten in artikel 3.71, zie de IPLO-uitleg over ventilatie in bestaande woningen. Het IPLO-infoblad benadrukt dat dit ook geldt voor een extra toiletruimte, ook al gelden voor de maten van dat extra toilet geen eisen.
Op zolder is dat meestal een kleine ventilator met een kanaal door het dak of een aansluiting op de bestaande mechanische ventilatie. Een raam is niet verplicht in een toilet en is ook geen vervanging van de afzuiging. Zorg voor toevoer van lucht, bijvoorbeeld met een kier onder de deur. Meer over afzuiging op zolder staat in ventilatie in een zolderbadkamer.
Afwerking die lang meegaat
Ook in een toilet moeten de wanden en de vloer tegen water kunnen. Het IPLO-infoblad noemt waterafstotende wanden van een toiletruimte als eis die op meer plekken in het Bbl staat. Tegels op de vloer en tot halverwege de wand zijn een bewezen keuze. Daarboven kan vochtbestendige verf.
In een klein toilet onder het schuine dak werkt een lichte kleur met een spot of wandlamp aan de hoge kant goed. Een kast in het knieschot naast de voorzetwand is handig voor reserverollen en schoonmaakspullen. Wij bouwen een toilet op zolder meestal mee in een zolderverbouwing. Het loodgieterswerk en de elektra lopen via Klusbedrijf Netjes, en u krijgt een vaste prijs vooraf.
Veelgestelde vragen
Hoe klein mag een toilet op zolder zijn?
Heeft uw woning al een toilet dat aan de eisen van het Bbl voldoet, dan gelden voor een tweede toilet geen maateisen. Voor comfort houden wij ongeveer 80 tot 90 cm breed en 120 cm diep aan.
Moet een toilet op zolder een raam hebben?
Nee. Een raam is niet verplicht in een toiletruimte. Afzuiging met een capaciteit van minimaal 7 dm³ per seconde die rechtstreeks naar buiten afvoert, is wel nodig.
Mag het toilet tegen het knieschot staan?
Ja. Met een hangtoilet en een lage voorzetwand tegen het knieschot zit u onder het schuin en staat u op aan de hoge kant. Zorg aan de voorkant van de pot voor stahoogte.
Wat als de standleiding ver van het toilet ligt?
Dan komt de afvoer hoger door het afschot, of is een vermaler of vuilwaterpomp een optie. Een pomp maakt wel geluid en vraagt onderhoud.
Heeft een fontein warm water nodig?
Nee, meestal niet. Koud water is genoeg om handen te wassen en scheelt een warmwaterleiding en wachttijd.
Bronnen
- Infoblad Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en woning, IPLO
- Ventilatie: regels bij bestaande bouw, IPLO
- Bad- en toiletruimte: regels bij nieuwbouw, IPLO
Regels en subsidies veranderen. Controleer uw eigen situatie altijd in het Omgevingsloket, bij RVO of bij uw gemeente.



