In het kort
- Plan het toilet zo dicht mogelijk bij de standleiding; dat is de goedkoopste en stilste route.
- Een toiletafvoer is meestal 110 mm en moet onder afschot liggen, wat al snel 10 tot 20 cm vloeropbouw vraagt.
- Het Bbl noemt voor de voorgeschreven toiletruimte bij bestaande bouw minimaal 0,64 m², 0,6 m breed en 2 m hoog.
- Elke toiletruimte heeft een afzuiging van minimaal 7 dm³/s nodig die rechtstreeks naar buiten afvoert.
- Zet de pot met de rug naar de lage kant van het dak en houd de staande ruimte onder de hoge kant.
Begin bij de standleiding
De standleiding is de verticale rioolbuis die van de begane grond tot boven het dak loopt. Het toilet op de eerste verdieping en vaak de badkamer zijn erop aangesloten. Op zolder ziet u hem meestal als een grijze of oranje buis die door de vloer omhoog komt en door het dak naar buiten gaat. Dat stuk boven het dak is de ontspanning: die laat lucht in en uit de leiding, zodat sifons niet leeggezogen worden.
Vind eerst die buis. In rijtjeshuizen staat hij vaak boven de badkamer op de verdieping, tegen de woningscheidende muur of in een hoek bij de nok. In oudere woningen loopt hij soms buiten langs de gevel en komt hij helemaal niet op zolder. Dat verandert de hele planning, want dan moet er een nieuwe route worden gemaakt.
Wij beginnen bij elke inspectie voor een toilet of badkamer op zolder bij deze buis. Pas als bekend is waar hij zit en hoe dik hij is, tekenen we de rest.
Vrij verval: afschot, diameter en hoogte
Bij vrij verval loopt het afvalwater vanzelf weg door de zwaartekracht. Dat werkt alleen als de afvoerbuis over de hele lengte onder afschot ligt. Een toilet heeft meestal een afvoer van 110 mm; in nieuwere woningen ziet u ook 90 mm. Als vuistregel houden wij een afschot aan van ongeveer 1 cm per meter.
Die buis moet ergens liggen. Lopen de balken in de goede richting, dan kan de afvoer tussen de balken. Lopen ze dwars, dan moet de buis op de vloer en komt er een verhoogde vloer of een opstap overheen. Een balk inkepen of doorboren voor een 110 mm buis doen we nooit zonder berekening, want dat verzwakt de draagconstructie.
| Afstand pot tot standleiding | Afschot bij 1 cm per meter | Globale vloeropbouw als de buis op de vloer ligt |
|---|---|---|
| 1 meter | 1 cm | ongeveer 13 tot 15 cm |
| 2 meter | 2 cm | ongeveer 14 tot 16 cm |
| 4 meter | 4 cm | ongeveer 16 tot 18 cm |
| 6 meter of meer | 6 cm of meer | vaak meer dan 20 cm; dan kijken we naar een pomp |
Tip van de specialist: Elke bocht van 90 graden remt de afvoer; twee bochten van 45 graden lopen beter en verstoppen minder snel.
Wanneer een vuilwaterpomp de uitkomst is
Soms lukt vrij verval niet. De standleiding zit aan de andere kant van de zolder, hij komt niet tot op zolder of de vloer kan niet hoger zonder dat u uw hoofd stoot. Dan is een vuilwaterpomp met vermaler de oplossing. Die zit achter of onder het toilet, maalt het afvalwater fijn en pompt het door een dunne persleiding naar de standleiding.
Een pomp maakt het mogelijk om het toilet op een plek te zetten die anders niet kan. Daar staan geluid, stroomverbruik en onderhoud tegenover. De afweging werken we uit in vuilwaterpomp of vrij verval.
Hoeveel ruimte heeft een toilet nodig?
Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) stelt maten aan de toiletruimte die elke woning moet hebben. Voor bestaande bouw is dat een vloer van minimaal 0,64 m², een breedte van minimaal 0,6 m en een hoogte van minimaal 2 m (artikel 3.93). Bij nieuwbouw is het 0,9 bij 1,2 m. Bij verbouwen geldt voor de hoogte minimaal 2 m (artikel 5.18). U leest de tekst op wetten.overheid.nl.
Die eisen gaan over de toiletruimte die de woning volgens het Bbl moet hebben; meestal is dat het toilet beneden. Is het zoldertoilet een extra toilet, vraag dan bij twijfel bij de gemeente na welke eisen voor uw situatie gelden. Wij houden de maten in elk geval aan als ondergrens, want een kleiner toilet gebruikt niemand graag.
| Maat | Wat wij aanhouden | Waarom |
|---|---|---|
| Breedte ruimte | minimaal 80 cm, liever 90 cm | Ellebogen en de deur dicht kunnen doen |
| Diepte voor de pot | minimaal 60 cm vrije ruimte | Opstaan en draaien zonder tegen de deur te stoten |
| Diepte hangtoilet | ongeveer 50 tot 55 cm | Plus 15 tot 20 cm voorzetwand voor het reservoir |
| Hoogte boven de pot | zithoogte aan de achterkant, stahoogte aan de voorkant | Staan en zitten vragen een andere plek onder het schuine dak |
We hebben een hele fijne ervaring met Mohammed en zijn team gehad. Ze hebben bij ons op zolder de nieuwe dakkapel afgetimmerd, een vliering gebouwd, gestucd en een badkamer gerealiseerd. De mannen zijn stuk voor stuk vriendelijk en beleefd, werken hard door en ruimen zoveel mogelijk op tussendoor. Mohammed hield ons geduurende het project op de hoogte van de planning, zo wisten we precies wie wanneer kwam. De badkamer is nog mooier geworden dan we voor ogen hadden. Bedankt mannen en tot de volgende klus!
Waar het toilet staat onder een schuin dak
Onder een schuin dak draait het om de richting van de pot. Zet het toilet met de rug naar de lage kant, de knieschot, en met de voorkant naar de nok. Wie zit, heeft aan de achterkant weinig hoogte nodig. Wie ervoor staat, heeft stahoogte nodig. Zo gebruikt u de lage zone die anders verloren gaat.
Een hangtoilet met inbouwreservoir past vaak goed onder de helling. Er zijn lage inbouwframes voor dit soort plekken. Een staand toilet met een opbouwreservoir is lastiger, omdat het reservoir juist hoog zit. Wilt u alleen een toilet met een klein handwasbakje, lees dan ook los toilet met fontein op zolder.
- Meet de hoogte op de plek waar de voorkant van de pot komt, vanaf de afgewerkte vloer.
- Houd de deur aan de hoge kant, zodat u rechtop naar binnen loopt.
- Laat de deur naar buiten draaien of kies een schuifdeur als de ruimte smal is.
- Plan een revisieluik in de voorzetwand voor het inbouwreservoir.
Ventilatie: 7 dm³/s rechtstreeks naar buiten
Een toiletruimte moet volgens het Bbl een ventilatiecapaciteit hebben van minimaal 7 dm³/s. De lucht moet rechtstreeks naar buiten, niet via een andere ruimte. Is toilet en badkamer één ruimte, dan geldt 14 dm³/s. IPLO zet dat op een rij in de ventilatieregels voor bestaande bouw.
In de praktijk betekent dat een afzuigpunt aangesloten op de mechanische ventilatie van het huis, of een eigen ventilator met een afvoer door het dak. Een dakraam alleen is geen ventilatie, want dat staat in de winter dicht. Vergeet de toevoer niet: onder de deur hoort een spleet, anders zuigt de ventilator tegen een dichte ruimte.
Geluid naar de slaapkamer eronder
Een toilet op zolder ligt vaak boven een slaapkamer. Het geluid van doortrekken loopt via de afvoerbuis en via de vloer naar beneden. Dat valt mee als u er bij de aanleg op let.
- Pak de afvoerbuis in met geluidsisolerende mat waar hij door de vloer of langs een slaapkamer loopt.
- Bevestig buizen met beugels met een rubber inlage, niet direct op hout.
- Zet een inbouwframe los van de woningscheidende muur, zodat spoelgeluid niet naar de buren gaat.
- Leg isolatie tussen de balken onder de toiletruimte; dat dempt ook contactgeluid.
Tip van de specialist: Kies een spoelknop met een kleine en grote spoeling; minder water is ook minder geluid.
Wat er niet door een zoldertoilet mag
Een afvoer op zolder heeft een lange weg naar beneden, met bochten en aansluitingen. Een verstopping daar merkt u pas als het water terugkomt. Bij een pomp is het nog strenger, omdat de vermaler vast kan lopen. Milieu Centraal is duidelijk: alleen poep, plas en wc-papier horen in de wc. Vochtige doekjes horen bij het restafval, ook als op de verpakking staat dat ze wegspoelbaar zijn (Milieu Centraal: wat mag door de wc).
Bij Klusbedrijf Netjes, waar De Vliering Specialist onderdeel van is, valt loodgieterswerk binnen hetzelfde project. U krijgt na de gratis inspectie één vaste prijs voor afvoer, toilet, ventilatie en afwerking. Bekijk ook onze dienst zolder verbouwen.
Veelgestelde vragen
Hoe ver mag een toilet van de standleiding af staan?
Er is geen vaste maximale afstand, maar elke meter vraagt ongeveer 1 cm extra afschot en dus vloerhoogte. Tot een paar meter lukt vrij verval meestal goed. Daarboven kijken we of een verhoogde vloer acceptabel is of dat een vuilwaterpomp beter past.
Mag ik de afvoerbuis door een balk boren?
Niet zonder berekening van een constructeur. Een gat voor een 110 mm buis verzwakt een zoldervloerbalk flink. Verandert de draagconstructie, dan kan ook een omgevingsvergunning nodig zijn; doe daarvoor de Vergunningcheck in het Omgevingsloket.
Is een raam genoeg ventilatie voor een toilet op zolder?
Nee. Het Bbl vraagt een capaciteit van minimaal 7 dm³/s die rechtstreeks naar buiten afvoert. Een raam staat in de winter dicht en haalt dat niet betrouwbaar. Een afzuigpunt of ventilator met afvoer door het dak wel.
Kan een toilet onder het schuine dak?
Ja, als u de pot met de rug naar de lage kant zet. Zittend heeft u weinig hoogte nodig, staand vooraan wel. Een hangtoilet met een laag inbouwframe past daar meestal het best.
Hoeveel hoogte kost een toilet op zolder aan vloeropbouw?
Ligt de afvoer op de vloer, reken dan op ongeveer 13 tot 18 cm, afhankelijk van de afstand tot de standleiding. Kan de buis tussen de balken lopen, dan is het veel minder. Dat bekijken we bij de inspectie.
Bronnen
- Besluit bouwwerken leefomgeving, artikelen 3.93, 4.167 en 5.18 (wetten.overheid.nl)
- Ventilatie: regels bij bestaande bouw (IPLO)
- Ventilatie: regels bij nieuwbouw (IPLO)
- Wat mag door de gootsteen of wc? (Milieu Centraal)
Regels en subsidies veranderen. Controleer uw eigen situatie altijd in het Omgevingsloket, bij RVO of bij uw gemeente.
