In het kort
- Isolatie en dampremmende laag gaan eerst; de gipsplaat komt daar pas overheen.
- Houten regels zijn makkelijk bij een schuin dak, metal stud is strak en recht voor rechte wanden.
- Naden op de overgang van schuin naar recht scheuren het snelst; wapenen of een kitnaad helpt.
- Stucwerk in een woning ouder dan 2 jaar valt onder 9% btw, het plaatsen van gipswanden onder 21%.
- Oude plaatmaterialen van voor 1994 niet zelf slopen voordat duidelijk is wat het is.
De volgorde van onder naar boven
Een strakke wand begint bij wat erachter zit. Op zolder is de volgorde vrijwel altijd hetzelfde:
- Dak isoleren tussen of onder de sporen.
- Dampremmende laag aan de warme kant, met getapete naden en afgeplakte doorvoeren.
- Elektra, cv-leidingen en eventueel water en afvoer aanleggen.
- Regelwerk of metal stud plaatsen op de juiste afstand.
- Gipsplaat schroeven.
- Naden en schroefgaten dichtzetten, of de hele wand stucen.
- Voorstrijken en verven of sauzen.
Tip van de specialist: Maak foto's van alle leidingen met een rolmaat erbij voordat de platen erop gaan; dan weet u later waar u niet mag boren.
Regelwerk: hout of metal stud?
Onder een schuin dak wordt meestal met houten regels gewerkt. Die worden dwars op de sporen geschroefd en zijn makkelijk uit te vullen als de sporen niet in één vlak liggen. Bij oudere kappen is dat vaak zo: een spoor dat een centimeter uitsteekt ziet u terug als een bult in het plafond.
Voor rechte wanden, zoals een knieschot of een scheidingswand tussen twee kamers, is metal stud een goede keuze. De profielen zijn recht, krimpen niet en er past isolatie of geluiddemping tussen. Een scheidingswand met deurkozijn, zoals bij het project van Daniel Roukema, is zo'n rechte wand. Hoe u een zolder in twee kamers verdeelt, leest u in zolder in twee kamers.
De afstand tussen de regels bepaalt of de plaat strak blijft. Voor wanden is 60 cm hart op hart gebruikelijk. Voor plafonds en schuine vlakken houden fabrikanten vaak een kleinere afstand aan, afhankelijk van de plaatdikte. Kijk in de verwerkingsrichtlijn van de plaat die u gebruikt.
Gipsplaat: dikte, kanten en schroeven
De gangbare diktes zijn 9,5 mm en 12,5 mm. Op zolder is 12,5 mm de gangbare keuze, ook op het schuine vlak. Die plaat is stijver, buigt minder door tussen de regels en geeft een stevigere wand voor een plank of lamp.
Let op de kanten. Platen met afgeschuinde kanten zijn bedoeld om de naad te vullen en vlak af te werken. Rechte kanten zijn bedoeld om helemaal over te stucen. Wordt de wand niet gestuct maar alleen gefilled, gebruik dan platen met afgeschuinde kanten.
Voor een badkamer of een ruimte met veel vocht is er vochtbestendige gipsplaat of gipsvezelplaat. Dat is een eigen onderwerp, met tegels en waterdichting erbij; zie wandafwerking in een badkamer op zolder.
| Plaat | Gebruik op zolder | Let op |
|---|---|---|
| Gipsplaat 9,5 mm | Kleine vlakken, aftimmeren van dagkanten | Minder stijf, kleinere regelafstand nodig |
| Gipsplaat 12,5 mm | Wanden, knieschot, schuin plafond | Zwaarder om boven het hoofd te monteren |
| Vochtbestendige gipsplaat | Badkamer, wasruimte | Niet hetzelfde als waterdicht; in de douche hoort er een waterdichting op |
| Gipsvezelplaat | Wanden die stevig moeten zijn, natte ruimten | Zwaarder en harder om te zagen |
Naden en hoeken: waar het misgaat
Een zolder beweegt meer dan een verdieping. Het dak warmt op in de zon en koelt 's nachts af, hout krimpt en zwelt met het seizoen en de wind trekt aan de kap. Die beweging komt terecht in de naden, en vooral in de hoek waar het schuine dak overgaat in het knieschot of in de rechte wand bij de nok.
Een harde stucnaad in zo'n hoek scheurt bijna altijd. Daar zijn twee manieren voor. De eerste is de naad wapenen met een papieren of glasvezel naadband en goed vullen. De tweede is de hoek bewust niet stijf te maken: een fijne acrylaatkitnaad die mee kan bewegen en die u overschildert. Op de overgang van schuin naar recht werkt die tweede manier op zolder vaak het best.
Laat ook de plaat niet tegen de nok of de muur klemmen. Een paar millimeter ruimte die later wordt afgekit, voorkomt dat de plaat bij uitzetten bolt of scheurt.
Tip van de specialist: Ziet u een haarscheur in de eerste winter, kit hem dan na en verf hem over; het is geen teken van een constructief probleem zolang hij niet groeit.
Super tevreden met de service & werkzaamheden van Mohammed & collega’s. Via een tip zijn we bij de Vlieringspecialist uitgekomen, om onze volledige zolder aan te pakken. Er is een ruime vliering geplaatst, 2 slaapkamers gerealiseerd én een mooie badkamer geplaatst. Daarnaast is onze hele woning van stucwerk voorzien. Alle medewerkers die hier hebben gewerkt waren vakmensen. Er wordt meegedacht, geadviseerd, en bovenal hard gewerkt! Mohammed, nogmaals dank voor al het werk!!
Stucwerk of alleen fillen?
Bij fillen worden alleen de naden en schroefgaten dichtgezet en geschuurd. Dat is sneller en goedkoper, maar onder strijklicht van een dakraam ziet u vaak het verschil tussen plaat en naad. Bij stucen krijgt de hele wand een dunne laag pleister. Dat geeft één egaal oppervlak waar het licht van het dakraam overheen kan strijken zonder dat u naden ziet.
Wilt u straks gewoon kunnen verven, vraag dan om stucwerk dat geschikt is om te sauzen. Behangklaar is een lagere afwerking. Bij Klusbedrijf Netjes, waar De Vliering Specialist onder valt, gaan de timmerman, de stukadoor en de schilder in één planning achter elkaar. Johan Schaafsma schreef daarover: "De muren zijn super strak gestuct."
Een fiscaal punt. Volgens de Belastingdienst valt stukadoren van woningen ouder dan 2 jaar onder het 9%-tarief, inclusief voorbereiding en materiaal. Het plaatsen van gipswanden noemt de Belastingdienst als werk dat daarbuiten valt en onder 21% gaat. In een offerte horen die posten dus apart te staan.
Verven en sauzen
Vers stucwerk moet goed droog zijn voordat er verf op gaat. Op zolder, met een warme kap boven en een koudere vloer, duurt dat soms langer dan beneden. Ventileer tijdens het drogen, maar zet de verwarming niet ineens hoog: te snel drogen geeft krimpscheurtjes.
Strijk eerst voor met een voorstrijkmiddel dat bij de verf past. Daarna twee lagen muurverf. Op een schuin plafond onder een dakraam ziet u elke streep, dus rol in één richting door en werk nat in nat. Een matte verf verbergt kleine oneffenheden beter dan zijdeglans.
Knieschot, dakramen en aftimmerwerk
Het knieschot is de lage rechte wand onder het schuine dak. Achter die wand is de ruimte vaak niet geïsoleerd als alleen het knieschot is geïsoleerd, en dan is die ruimte koud. Wilt u daar kasten of laden maken, isoleer dan het dakvlak tot aan de muurplaat en niet alleen het knieschot. Ideeën voor die ruimte staan in knieschotkasten.
De dagkanten van een dakraam worden afgetimmerd met gipsplaat of een kant-en-klare binnenbetimmering. Zet de onderkant loodrecht naar beneden en de bovenkant horizontaal; dan valt er meer licht de kamer in dan bij dagkanten die haaks op het raam staan.
Oude platen en oude wanden
Op zolders die al eens eerder zijn verbouwd, komt u oude plaatmaterialen tegen: hardboard, zachtboard, oude cementplaten of vloerzeil op een vlieringvloer. De Rijksoverheid schrijft bij de asbestregels dat asbest kan zitten in materialen of producten die voor 1994 zijn gemaakt. Twijfelt u, sloop dan niet zelf en laat het eerst onderzoeken. Meer daarover op de regelpagina asbest bij verbouwen.
Is de oude afwerking gezond en vast, dan kan er soms nieuwe gipsplaat overheen. Dat scheelt sloopwerk, maar kost een paar centimeter ruimte en verbergt wat erachter zit. Bij een zolderverbouwing kijken wij eerst wat er achter de oude wand zit voordat we die keuze maken.
Veelgestelde vragen
Welke dikte gipsplaat gebruik ik voor een schuin plafond?
Meestal 12,5 mm, omdat die stijver is en minder doorbuigt tussen de regels. Houd de regelafstand aan die de fabrikant voor plafonds voorschrijft.
Waarom scheurt de hoek tussen schuin dak en knieschot?
Omdat de kap meer beweegt dan een gewone muur, door warmte, vocht en wind. Een gewapende naad of een overschilderbare kitnaad in die hoek voorkomt de meeste scheuren.
Is fillen genoeg of moet ik stucen?
Fillen is genoeg als u met naden kunt leven onder strijklicht. Onder een dakraam ziet u ze vaak wel. Stucwerk geeft één egaal oppervlak dat klaar is om te sauzen.
Hoeveel btw betaal ik voor stucwerk op zolder?
Volgens de Belastingdienst valt stukadoren in een woning ouder dan 2 jaar onder 9%, inclusief materiaal. Het plaatsen van gipswanden valt daarbuiten en gaat onder 21%.
Mag ik oude platen op zolder zelf verwijderen?
Niet als het om materiaal van voor 1994 gaat waarvan u niet weet of er asbest in zit. Laat het eerst onderzoeken en lees de regels op de regelpagina over asbest.
Bronnen
- Btw-tarief stukadoren (Belastingdienst)
- De belangrijkste asbestregels (Rijksoverheid)
- Dakisolatie, dampremmende laag aan de warme kant (Milieu Centraal)
Regels en subsidies veranderen. Controleer uw eigen situatie altijd in het Omgevingsloket, bij RVO of bij uw gemeente.
