Zolder verbouwen in een jaren 30-woning

Wat u aantreft op een jaren 30-zolder

Jaren 30-woningen zijn gebouwd met een houten balklaag tussen de verdiepingen en een kap van gordingen met sporen en een houten beschot. Het IPLO-infoblad Bbl en woning noemt het gordingendak als typisch voor oudere woningen. De nok is vaak hoog, en in hoekwoningen en twee-onder-een-kappers is het dak soms aan drie kanten schuin.

Op de zolder zelf vindt u vaak een oude vurenhouten vloer met rabatdelen, een of twee kleine dakraampjes van gietijzer, en soms een kamertje dat in de jaren 50 of 70 is afgetimmerd met hardboard of zachtboard. De isolatie, als die er is, bestaat meestal uit een dunne laag tussen de sporen of een folie.

Dat geeft mogelijkheden. De hoge kap betekent veel stahoogte, en de houten constructie is goed te bewerken: een regel bijzetten, een raveling maken of een wand bevestigen gaat in hout eenvoudiger dan in beton. Ook leidingen zijn tussen houten balken makkelijker weg te werken dan in een betonvloer. Maar het betekent ook dat de vloer zelden recht is en dat het dak lucht en tocht doorlaat.

Gordingen en balken: eerst beoordelen

De gordingen dragen het dak. Ze liggen op de gevels en soms op een tussenmuur of spant, en ze blijven bij een verbouwing waar ze zijn. Wilt u een gording verplaatsen voor meer stahoogte, dan verandert u de draagconstructie. Daarvoor rekent een constructeur een nieuwe oplegging uit, en in de regel hoort daar een omgevingsvergunning bij.

De vloerbalken zijn bijna een eeuw oud. Kijk voordat er een vloer op komt naar deze punten:

• Kleine ronde gaatjes en fijn boormeel: teken van houtworm. Lees ook houtworm of boktor in de zolderbalken.
• Donkere plekken of zacht hout bij de gevel: vocht van een oude lekkage, vaak bij de goot of een schoorsteen.
• Doorgezaagde of ingekeepte balken bij een oud trapgat of leidingen.
• Balken die zichtbaar doorbuigen of plafonds eronder met scheuren.
• Muurplaten op de gevels: die liggen in het metselwerk en kunnen aangetast zijn.
• Oude ijzeren ankers en beugels die de balken aan de gevel vastzetten: roest daar kan het metselwerk laten scheuren.

De scheve vloer rechtzetten

Een vloer die van de muur naar het midden 2 tot 4 cm zakt, komt u in jaren 30-woningen vaak tegen. Dat is meestal geen gevaar, maar het gevolg van bijna honderd jaar belasting en krimp. Voor een kamer met een kast en een bed wilt u toch een rechte vloer.

De gebruikelijke aanpak: de oude delen blijven liggen of worden vervangen, en daarop komt een regelwerk dat per regel wordt uitgevuld. Daarop gaat een plaatvloer van OSB of multiplex, geschroefd en verlijmd. Zo is de nieuwe vloer recht, ook als de balken dat niet zijn. Hoe dat in stappen gaat, staat in scheve zoldervloer recht maken.

Let op de hoogte. Een opgehoogde vloer kost stahoogte en verandert de aansluiting met de trap. De bovenste trede moet even hoog blijven als de andere treden, anders struikelt u.

Isoleren zonder het beschot te beschadigen

Een jaren 30-dak isoleert u meestal aan de binnenkant, tussen of onder de sporen. Het houten beschot blijft dan zitten. Het nadeel: de ruimte tussen de sporen is vaak niet diep genoeg voor dikke isolatie, en u moet zorgen dat er aan de koude kant geen vocht blijft hangen.

Een dampremmende laag aan de warme kant is daarbij nodig, met getapete naden en nette aansluitingen rond dakramen, gordingen en doorvoeren. Juist bij een gording die door de isolatie heen steekt, ontstaat snel een kier. Milieu Centraal waarschuwt dat vochtig hout kan gaan rotten, en dat bij het verbeteren van oude isolatie de keuze afhangt van de dampremmende laag die er al zit. Bij een oud beschot met pannen zonder folie is ventilatie onder de pannen ook een punt van aandacht. De afweging binnen of buiten en de details bij oude kappen staan in schuin dak isoleren in een ouder huis.

Asbest in latere toevoegingen

Ook in een jaren 30-woning kunt u asbest tegenkomen, vooral in wat er in de decennia daarna is verbouwd. Milieu Centraal noemt asbest mogelijk in huizen die tot ongeveer 1994 gebouwd of verbouwd zijn, onder meer in plaatmateriaal op zolder of plafond, in het zolderluik en in plaatmateriaal rond een boiler of cv-ketel (Milieu Centraal over asbest in en om het huis).

Op een jaren 30-zolder gaat het dan om een afgetimmerd kamertje uit de jaren 60 of 70, een oud luik of platen rond de ketel. Breek dat niet zelf los. Laat een erkend bedrijf een inventarisatie maken als u twijfelt. Wat er dan moet gebeuren en wie het mag verwijderen, leest u op de regelpagina asbest bij verbouwen.

Oude elektra en de nieuwe kamer

Volgens het IPLO-infoblad hoeft de elektrische installatie van een bestaande woning te voldoen aan de NEN 1010 die gold bij de bouw, en voor woningen van voor 1962 aan de uitgave van 1962. Toen was een aardlekschakelaar nog niet voorgeschreven en hoefde niet elk stopcontact randaarde te hebben.

Wettelijk mag de oude installatie dus blijven zoals hij was. Voor een nieuwe kamer op zolder wilt u dat niet. Laat een erkend installateur een eigen groep naar boven trekken met aardlekbeveiliging, en vervang oude bedrading die u onderweg tegenkomt. Op zolder liggen soms nog oude draden in stalen buizen of zelfs op porseleinen knoppen. Die horen niet onder nieuwe isolatie te verdwijnen.

Karakter behouden en de regels

Veel jaren 30-wijken zijn geliefd om hun dakvormen, en een aantal is aangewezen als beschermd stads- of dorpsgezicht. Daar gelden strengere regels voor wat u aan de buitenkant verandert, zoals een dakkapel of dakraam aan de straatkant. Op de site van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed staat welke gebieden beschermd zijn. Of uw woning zelf een monument is, ziet u in het monumentenregister.

Bij een monument kunnen ook werkzaamheden binnen vergunningplichtig zijn, bijvoorbeeld aan historische kappen. Meer daarover op de regelpagina monument en beschermd stadsgezicht. Doe voor uw eigen adres altijd de Vergunningcheck in het Omgevingsloket.

Ook buiten de regels om is karakter iets om te bewaren. Juist in deze huizen kiezen mensen bewust voor een zolder die niet als nieuwbouw aanvoelt. Een houten gording in het zicht, een deel van het beschot geschilderd in plaats van weggewerkt, of een paneeldeur uit de bouwtijd maakt een zolderkamer in een jaren 30-huis anders dan een nieuwbouwkamer. Bij een gratis inspectie bekijken we samen wat zichtbaar kan blijven en wat achter de afwerking moet.

Veelgestelde vragen

Mohamed, De Vliering SpecialistWij bouwen, isoleren en werken vlieringen en zolders af in 8 provincies, met een vaste prijs vooraf en 10 jaar garantie. Vragen over dit onderwerp? Bel 06 34 459 247.