Welke plaatdikte bij welke balkafstand?

Eerst meten: de balkafstand hart op hart

Balkafstand meet u hart op hart: van het midden van de ene balk tot het midden van de volgende. Meet niet de vrije ruimte tussen de balken, want dan zit u een balkbreedte te laag. Meet op drie of vier plekken, want in oude huizen liggen balken zelden overal even ver uit elkaar. De grootste afstand bepaalt de plaatdikte.

Kijk ook naar de balkbreedte. Op een smalle balk is weinig ruimte om twee plaatranden op te laten rusten en te schroeven. Bij smalle balken zetten we op de plek van een stootnaad een extra regel naast de balk, zodat beide platen een goede oplegging hebben.

• Meet hart op hart op meerdere plekken en noteer de grootste maat.
• Meet de breedte en hoogte van een paar balken.
• Leg een rei of lange waterpas dwars over de balken: liggen ze op gelijke hoogte?
• Kijk of er balken zijn ingezaagd, gescheurd of eerder verdubbeld.

Tabel: plaatdikte bij balkafstand

De tabel geeft de vuistregels die in de praktijk gangbaar zijn voor OSB/3 of multiplex met mes en groef, gelegd met de lange zijde haaks op de balken. De overspanningstabel van de plaatfabrikant gaat altijd voor. Voor een vloer waarop geslapen of gewerkt wordt, rekenen we de vloer na of laten we hem berekenen.

Waarom balkafstand zo zwaar weegt: doorbuiging

Een plaat tussen twee balken werkt als een kleine brug. Hoe verder de steunpunten uit elkaar liggen, hoe meer de plaat in het midden doorbuigt. Bij een gelijkmatig verdeelde last groeit de doorbuiging met de vierde macht van de overspanning. Van 40 naar 60 cm is anderhalf keer zo ver, en dat geeft ongeveer vijf keer zoveel doorbuiging.

De dikte werkt de andere kant op. De stijfheid van een plaat groeit met de derde macht van de dikte. Een plaat van 22 mm is daardoor bijna twee keer zo stijf als een plaat van 18 mm. Dat is veel, maar het haalt de vijf keer van een grotere balkafstand niet in. Daarom is bij grote balkafstanden een extra balkje vaak slimmer dan een steeds dikkere plaat.

Doorbuiging merkt u niet alleen aan een veerkrachtige vloer. Platen die doorbuigen, schuren aan de naden en gaan kraken. Op den duur komen de randen omhoog. Het Bbl eist dat een bouwconstructie niet bezwijkt bij de belastingen uit de normen, en voor hout rekenen constructeurs volgens NEN-EN 1995 (artikel 4.12 en 4.14 Bbl). Een vloer die niet bezwijkt maar wel veert, voldoet misschien aan de regel, maar niet aan wat u ervan verwacht.

• De vloer veert merkbaar als u halverwege tussen twee balken staat.
• U hoort kraken bij elke stap op dezelfde naad.
• Plaatranden staan na een seizoen een paar millimeter boven de buurplaat uit.
• Schroefkoppen komen omhoog of zitten los in de plaat.
• Dozen of een stelling staan niet meer recht en leunen naar het midden van een vak.

Stootnaden op de balk

Een stootnaad is de korte kant waar twee platen tegen elkaar komen. Bij platen met mes en groef aan alleen de lange kanten moet elke stootnaad midden op een balk vallen. Elke plaat moet daar ongeveer de helft van de balkbreedte als oplegging hebben, en ruimte voor schroeven op een veilige afstand van de rand.

Bij platen met mes en groef aan vier kanten mag de stootnaad ook tussen de balken vallen. De mes en groef dragen de naad dan. Toch leggen we ook die naden waar het kan op een balk; dat geeft de stijfste vloer.

• Plaatlengte afstemmen op de balkafstand, zodat de naden op een balk uitkomen.
• Bij een te smalle balk een regel naast de balk schroeven voor de naad.
• Schroeven op ongeveer een centimeter of meer van de plaatrand, zodat de rand niet splijt.

Verspringend en kruislings leggen

Leg de platen met de lange zijde haaks op de balken. Dat is de sterke richting van de plaat, en zo rust elke plaat op zo veel mogelijk balken. Laat de stootnaden per rij verspringen, zoals bij metselwerk. Liggen alle korte naden op één balk, dan wordt die balk een scharnierlijn waarover de hele vloer buigt.

Kruislings leggen kan ook betekenen: twee lagen over elkaar. De eerste laag gaat haaks op de balken, de tweede laag haaks op de eerste of met verspringende naden. Dat is een manier om een vloer op grote balkafstand of een vloer voor zwaarder gebruik stijf te krijgen, als er geen balkjes bij kunnen. Elke laag wordt verlijmd en geschroefd. Het kost wel hoogte.

Schroefafstand en schroeflengte

Een vloer is zo goed als zijn bevestiging. Plaatfabrikanten geven in hun verwerkingsrichtlijnen een schroefafstand op. Gangbaar is ongeveer 15 cm langs de randen en ongeveer 30 cm op de tussenliggende balken. Een gangbare vuistregel voor de lengte is ongeveer tweeënhalf keer de plaatdikte, zodat de schroef ver genoeg in de balk zit.

Gebruik schroeven met een verzonken kop, zodat er niets boven de plaat uitsteekt. Een streep lijm in de mes en groef maakt de naden stijver. Liggen de balken niet op gelijke hoogte, vul dan eerst uit met stelstrips of schaaf de hoge balk bij. Een plaat die over een hoge balk wordt getrokken, gaat wippen.

Als de vloer meer moet kunnen

Een standaard opslagvloer van ons draagt 100 tot 150 kg/m². Dat is genoeg voor de meeste spullen. Wilt u er meer op kwijt, dan helpt een dikkere plaat maar beperkt. Dan kijken we naar de balken zelf: dichter op elkaar, verdubbeld of ondersteund. Hoe dat werkt, leest u in het artikel over het draagvermogen van een vliering. Welke plaatsoort past, staat in OSB, multiplex of massief hout.

Een vloer op de bestaande balken wijzigt de draagconstructie meestal niet. Komen er balken bij of worden ze vervangen, dan kan dat anders liggen; volgens artikel 2.27 Bbl is verbouwen alleen vergunningvrij als de draagconstructie niet wijzigt. Meer over het werk staat op de pagina vlieringvloer laten leggen.

Veelgestelde vragen

Mohamed, De Vliering SpecialistWij bouwen, isoleren en werken vlieringen en zolders af in 8 provincies, met een vaste prijs vooraf en 10 jaar garantie. Vragen over dit onderwerp? Bel 06 34 459 247.