In het kort
- Een vakwerkspant werkt als één geheel; een doorgezaagde diagonaal maakt het hele spant zwakker.
- De vloer komt tussen of op de onderregels, in de vakken tussen de diagonalen.
- Het draagvermogen van de onderregel is beperkt; reken op lichte opslag, niet op verblijf.
- De spantafstand bepaalt hoe breed het luik kan zijn.
- Wilt u meer gewicht kwijt, dan is een constructeur of een eigen balklaag nodig.
Wat vakwerkspanten zijn
Een vakwerkspant is een houten driehoek die in de fabriek wordt gemaakt. Twee schuine bovenregels dragen het dak, een horizontale onderregel houdt de voeten bij elkaar en een paar diagonalen verdelen de krachten. Bij een W-spant vormen de diagonalen een W. De verbindingen zijn meestal metalen nagelplaten die in het hout zijn geperst.
U vindt vakwerkspanten vooral in bungalows, garages, aanbouwen en woningen met een licht dak. Ze staan op regelmatige afstand naast elkaar en liggen met de onderregel op de muurplaat van de gevels. Het plafond van de kamer eronder hangt vaak direct onder die onderregels.
| Onderdeel | Taak in het spant |
|---|---|
| Bovenregel | Draagt dakbeschot, panlatten en pannen, en brengt sneeuw en wind naar de gevel |
| Onderregel | Houdt de voeten van het spant bij elkaar (trek) en draagt het plafond eronder |
| Diagonalen | Verdelen de last over het spant, zodat dunne staven samen sterk zijn |
| Nagelplaten | Verbinden de staven; ze zijn berekend op de krachten in elk knooppunt |
| Windverbanden | Schuine latten over de spanten die het geheel stabiel houden |
Waarom u nooit een staaf doorzaagt
Bij een gordingenkap kan een constructeur soms een balk onderbreken en de last met een raveel opvangen. Bij een vakwerkspant werkt dat niet zo. Elke staaf draagt een deel van de last en geeft die door aan de volgende. Haalt u een diagonaal weg om rechtop te kunnen staan, dan moeten de andere staven ineens krachten opvangen waar ze niet op zijn gemaakt. Het dak kan gaan doorbuigen, en dat ziet u soms pas na een winter met sneeuw.
Ook de windverbanden blijven zitten. Die schuine latten lijken in de weg te liggen, maar ze voorkomen dat de spanten als dominostenen omvallen. Volgens het Bbl moet een bouwconstructie bestand zijn tegen de belastingen uit de normen (artikel 4.12 Bbl). Een spant aanpassen is een wijziging van de draagconstructie.
- Niet zagen in diagonalen, bovenregels of onderregels.
- Geen inkepingen in de onderregel om een plaat vlak te krijgen.
- Nagelplaten niet verbuigen, losmaken of overschilderen met een dikke laag.
- Windverbanden niet weghalen, ook niet tijdelijk.
Tip van de specialist: Ziet u al een doorgezaagde diagonaal van een vorige bewoner, laat dan eerst een constructeur kijken voordat er iets op de zolder komt.
Waar de vloer wel kan komen
De bruikbare ruimte bij een W-spant is kleiner dan bij een gewone kap. De diagonalen verdelen de zolder in vakken. In het midden, onder de nok, is meestal het grootste vak met de meeste hoogte. Daar komt het looppad en daar zetten we de dozen.
Er zijn twee manieren om een vloer te maken. Bij de eerste liggen de platen op de onderregels. Bij de tweede komen er eigen balkjes naast de onderregels, die op de muurplaat of muren rusten. Dan draagt de onderregel de opslag niet.
- Leg het looppad in het middelste vak, in de lengte van de zolder, zodat u niet over diagonalen hoeft te stappen.
- Laat de platen een paar centimeter vrij van de diagonalen eindigen; een plaat die tegen een staaf klemt, duwt bij uitzetten tegen het spant.
- Zet de zwaarste dozen zo dicht mogelijk bij de gevels, boven de muurplaat. Daar is de onderregel het best ondersteund.
- Houd de vakken langs de dakvoet leeg of gebruik ze alleen voor platte, lichte spullen.
| Uitvoering | Voordeel | Nadeel |
|---|---|---|
| Platen direct op de onderregels | Snel, kost weinig hoogte | Belast de onderregel extra; alleen voor lichte opslag |
| Ophoogsysteem op de onderregels | Isolatie blijft liggen en wordt niet samengedrukt | Belast ook de onderregel; kost iets meer hoogte |
| Eigen balkjes naast de onderregels | Last gaat buiten het spant om naar de muren | Meer werk; opleggingen moeten er geschikt voor zijn |
Wij hebben een zeer positieve ervaring met Vlieringspecialist / Klusbedrijf Netjes. Mohammed kwam al in dezelfde week na onze aanvraag langs voor het opnemen van de werkzaamheden en het uitbrengen van een offerte. Deze was bovendien prijstechnisch zeer aantrekkelijk. In eerste instantie waren we verbaasd dat er al binnen twee weken gestart kon worden, zeker gezien de huidige drukte in de aannemersbranche, maar dit bleek geen enkel probleem. Het werk is in drie fases uitgevoerd en elke stap verliep zeer professioneel. Wij hadden best wat complexe wensen met betrekking tot de vliering met vaste trap. Daarnaast wilden we een deur realiseren tussen het bergingsdeel en een extra slaapruimte voor onze zoon, zodat je niet via een vlizotrap naar boven hoeft met je spullen. Tijdens het traject konden we veel afstemmen met zowel Mohammed als de timmermannen. Dit verliep prettig en flexibel, waardoor het eindresultaat écht is geworden zoals wij voor ogen hadden. Eerst kwamen twee timmermannen die uiterst vakkundig werk hebben geleverd, met name het nette verstekwerk sprong er echt uit. Vervolgens heeft de stukadoor zeer strak werk afgeleverd en na droging heeft de schilder het geheel prachtig afgewerkt. Het eindresultaat is dan ook erg mooi geworden. Wat wij daarnaast bijzonder waarderen, is de nette werkwijze. Na iedere werkdag werd alles opgeruimd en tussendoor werd er ook schoongemaakt. Het is niet vaak dat we zo’n combinatie van vakmanschap en netheid tegenkomen. Mocht er in de toekomst weer werk uitgevoerd moeten worden, dan zullen wij zonder twijfel opnieuw voor dit bedrijf kiezen.
Wat de onderregel aankan
De fabrikant rekent een spant door op het dak, de wind, de sneeuw en het plafond. Soms rekent hij er ook een lichte zolderbelasting bij, soms niet. Dat ziet u niet aan het hout. Op sommige spanten zit nog een sticker of stempel van de fabrikant; met dat nummer kunt u de gegevens soms opvragen.
Is er niets bekend, dan gaan we uit van lichte opslag: kerstspullen, lege koffers, dozen met kleding. Geen archiefdozen met papier, geen boeken, geen oude kast. Een vliering waar u op wilt slapen of werken, past niet op de onderregels van een vakwerkspant.
Onze standaard opslagvloer draagt 100 tot 150 kg/m². Op vakwerkspanten bepaalt het spant wat er werkelijk kan, niet de vloerplaat. Lees in het artikel over het draagvermogen van een vliering hoe kilo's per vierkante meter zich vertalen naar uw spullen.
| Wat u wilt opslaan | Past op onderregels zonder berekening? |
|---|---|
| Kerstversiering, lege koffers, kleding in dozen | Meestal wel, verdeeld over de vloer |
| Dozen met boeken of papier | Liever niet, of alleen boven de muurplaat |
| Oude meubels of een zware kist | Nee, eerst laten berekenen |
| Logeerbed of werkplek | Nee, hiervoor is een andere constructie nodig |
Het luik bij vakwerkspanten
Een luik komt tussen twee onderregels in. Het luik is dus nooit breder dan de vrije ruimte tussen twee spanten. Een standaard vlieringluik is 60×120 cm, met de lange kant langs de spanten. Staan de spanten dichter op elkaar dan de luikbreedte, dan kan er geen standaard luik in zonder een onderregel te onderbreken. En dat doen we niet.
In dat geval kiezen we een smaller luik of een andere plek, bijvoorbeeld waar de spantafstand bij een gevel of een kopgevel ruimer is. Ook de trap moet passen: een vlizotrap klapt uit naar beneden, maar de bovenkant van de trap draait door het luik omhoog. Een diagonaal vlak boven het luik kan dan in de weg zitten. Meer over trapsoorten leest u in het artikel over een vlizotrap kiezen.
Tip van de specialist: Meet de vrije ruimte tussen twee onderregels op de plek van het luik voordat u een trap uitkiest.
Wanneer een constructeur nodig is
Een constructeur rekent na wat het spant werkelijk kan dragen, of ontwerpt een eigen ondersteuning. Dat is nodig zodra u meer wilt dan lichte opslag, of zodra iemand iets aan een spant wil veranderen. Volgens artikel 2.27 Bbl is verbouwen zonder vergunning voor het technische deel alleen mogelijk als onder meer de draagconstructie niet wijzigt. Wat dat voor uw adres betekent, ziet u in de Vergunningcheck van het Omgevingsloket of hoort u van de gemeente.
- U wilt zwaardere spullen opslaan dan dozen met kleding.
- U wilt de vliering als slaap- of speelplek gebruiken.
- Er moet een groter luik of een vaste trap komen.
- Er is al eerder in een spant gezaagd of de nok buigt zichtbaar door.
- U wilt een dakraam tussen de spanten.
Tip van de specialist: Geef de constructeur foto's van een heel spant, de spantafstand, de vrije overspanning en een foto van de nagelplaten.
Wat wij bij een vliering op spanten doen
Bij de gratis inspectie meet Mohamed de spantafstand, de vrije hoogte in het middelste vak en de staat van de nagelplaten. Daarna hoort u eerlijk of een vliering op de onderregels verantwoord is, of dat een eigen balklaag of een berekening nodig is. U krijgt een vaste prijs vooraf. Meer over de vloer zelf staat op de pagina vlieringvloer laten leggen.
Veelgestelde vragen
Mag ik één diagonaal weghalen om meer ruimte te krijgen?
Nee. Een vakwerkspant werkt alleen als alle staven er zitten. Wilt u meer ruimte, dan is een andere dakconstructie nodig, en dat ontwerpt een constructeur.
Kan ik op mijn W-spanten een slaapvliering maken?
Niet op de onderregels. Een slaapplek vraagt een vloer die op mensen en meubels is berekend. Bij vakwerkspanten betekent dat bijna altijd een eigen constructie en een berekening.
Hoe weet ik of mijn zolder vakwerkspanten heeft?
U ziet driehoeken van dunne balken met schuine staven ertussen en metalen plaatjes op de knooppunten. Ze staan op gelijke afstand naast elkaar, zonder gordingen van muur naar muur.
Mag de isolatie op het plafond blijven liggen?
Ja. Met een ophoogsysteem komt de vloer boven de isolatie, zodat die intact blijft en niet wordt samengedrukt. De spanten moeten dat extra gewicht dan wel aankunnen.
Waar haal ik de gegevens van mijn spanten vandaan?
Soms staat er een stempel of sticker van de fabrikant op het hout. Anders kan het bouwdossier van de woning bij de gemeente of de oorspronkelijke bouwer tekeningen bevatten. Lukt het niet, dan kan een constructeur het spant opmeten en narekenen.
Bronnen
- Besluit bouwwerken leefomgeving, tekst bij inwerkingtreding op 1 januari 2024 (IPLO)
- Vergunning of melding bij de technische bouwactiviteit, artikel 2.27 Bbl (IPLO)
- Vergunningcheck (Omgevingsloket)
Regels en subsidies veranderen. Controleer uw eigen situatie altijd in het Omgevingsloket, bij RVO of bij uw gemeente.
